بنام خدا

موضوع :

مقاله هایی در مورد طرح توصیفی

تهیه وتدوین : دبستان حدیث

سال تحصیلی : 1387

شهرستان : دشتستان

چند نکته مدیریتی در طرح توصیفی

 توجیه والدین

یکی از عوامل مؤثر در اجرای موفقیت آمیز طرح ارزشیابی توصیفی ، توجیه والدین دانش آموزان تحت پوشش طرح است . به هر حال ، چون رویکرد جدید در زمینه ارزشیابی در حال اجرا است و عمدتاً والدین نسبت به این مسئله حساسیت زیادی دارند ، لازم است آنها به وقت برای پذیرش این رویکرد جدید توجیه شوند . یعنی نگرش آنها تغییر یابد . تردیدی نیست که یکی از راههای مؤثر و مفید تغییر نگرش ، اطلاع رسانی و آگاهی دادن است . برای توفیق در این چند نکته زیر ، مهم به نظر می رسد .

 

-     جلسات توجیهی در آغاز سال تحصیلی برگزار شود . - برای توجیه ، به جز معلم مربوطه از کارشناسن منطقه ، استان ، ناظر علمی و مدرسان استفاده شود .

 

-  در جلسات توجیهی ، نمایش فیلمهای «سفید مثل گچ » و «روی یک خط » بحث و بررسی محتوای آنها ، بسیار مفید خواهد بود .

-  گفتگو ، پرسش و پاسخ ، تهیه و توزیع بروشورهای مناسب به روشهای دیگری برای توجیه والدین است که استفاده از آنها پیشنهاد می شود .

جهش تحصیلی دانش آموزان

جهش تحصیلی یکی از مسائلی است که ممکن است در جریان اجرای طرح ارزشیابی توصیفی برای مجریان ایجاد شود ، در واقع آنجه از جهش تحصیلی مراد می شود ، پرش از پایه هاست . یعنی کوتاه کردن مدت عبور دانش آموز از پایه های تحصیلی است . بر این ، اساس کودکی که در خواست جهش می نماید ، سطح رشد مناسب پایه های مورد نظر را داشته باشد .این رشد تنها به حیطه شناختی مربوط نمی شود ، بلکه کودک از لحاظ عاطفی و اجتماعی و حتی جسمانی در سطح مناسبی باشد .  پی بردن به این موضوع ، مستلزم مطالعه وضعیت کودک است .

باید به صرف این که کودک توانایی ذهنی بالایی دارد این شکل از جهش را تجربه نماید .

لازم به تذکر است که انواع دیگری از جهش وجود دارد که توضیح آنها در این مجال نمی گنجد ؛ تنها به یک مورد آن اشاره کوتاهی می نماید . یکی از اشکال جهش «روش غنی سازی » است . در این روش ، دانش آموز , ضمن گذران عادی دروس پایه های تحصیلی از منابع مختلف درون مدرسه ای , برون مدرسه ای و با کمک و توجیه اولیاء امکانات آموزشی و تربیتی بیشتر، متناسب با علایق و نیازهای آموزشی کودک فراهم می سازد . این برنامه ها باید با مشورت با معلم ، مدیر و مشاور تحصیلی به کودک ارائه شود . در حقیقت این نوع جهش نوعی برنامه مداخله ای است که برای کودکانی که استعداد خاص و ویژه ای دارند ، ارائه و اجرا می شود . به هر حال روش پیشنهادی برای جهش دانش آموزان  طی نامه ای به کارشناسی ارزشیابی  سازمانهای آموزش و پروش ابلاغ شده است که مدیران محترم می توانند از آن مطلع شوند .  

مراسم پایان سال تحصیلی

از آنجا که در این طرح ارزشیابیهای  پایانی و مجموعی به شیوه مرسوم وجود ندارد . در روزهای امتحان پایان سال که بقیه دانش آموزان سخت مشغول امتحانان هستند ، برای برخی از معلمان و مدیران این سؤال پیش می آید که برای دانش آموزان تحت پوشش طرح ، برنامه ای تدارک ببینند . گر چه این به سلیقه مدیر و معلمان مجری طرح ، برنامه ای تدارک ببیند گر چه این به سلیقه مدیر و معلمان مجری طرح بستگی دارد.اما به عنوان یک پیشنهاد در پاسخ به سؤال این افراد می گوییم که بهتر است معلم و مدرسه برنامه جشن پایان سال را تدارک ببیند و در این فرصت گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تهیه و در اختیار والدین قرار دهند .

لازم به تذکر است که معلمان مجری به غیر از پایان سال تحصیلی در حین فرآیند یادگیری و در طول سال تحصیلی می توانند در برخی موارد و در بعضی مواد درسی و متناسب با اهداف آموزشی مورد نظر امتحانان مجموعی مداد – کاغذی ، برگزار نمایند . اما شرایط اجرای این

آزمونها نباید مانند امتحانات رایج باشد . معلمان مجری طرح این آزمونها را نیز به شکل یک فعالیت یادگیری فردی اجرا می نمایند .

ارائه گزارش پیشرفت تحصیلی به والدین

ارائه گزارش پیشرفت دانش آموزان به والدینشان در نوبت اول به صورت حضوری انجام می گیرد . و در نوبت دوم ، یعنی خردادماه، فتوکپی گزارش را در اختیار آنها قرار داده ، اصل گزارش در مدرسه نگهداری می شود . در صورتی که دانش آموزبه مدارس دیگر منتقل شد ، اصل گزارش به مدرسه مقصد ، ارسال می شود . همچنین نسخه خلاصه شده گزارش پیشرفت که به صورت کامپیوتری تهیه شده است ، از روی گزارش تکمیل می شود ؛ و بعد از چاپ ، جلد شده و به عنوان سند در مدرسه نگهداری می شود در واقع نقش دفتر امتحانات سابق را دارد .

جابجایی دانش آموزان

دانش آموزانی که بنا بر دلایل گوناگون ناچار به جابجائی می شوند ممکن است برای مجریان طرح مشکلاتی را ایجاد نماید . لذا چند نکته در این  باره متذکرمی شویم .

 

الف) دانش آموزانی که از طرح ارزشیابی توصیفی خارج می شوند و به مدارس معمولی انتقال می یابد در صورتی که قبل از ارزشیابی نوبت اول انتقال صورت پذیرد . ارزشیابی انجام خواهد داد و در صورتی که بعد از نوبت اول انتقال صورت پذیرد ارزشیابی نوبت دوم دانش آموز برای نوبت اول هم لحاظ خواهد شد.

ب) ممکن است بنابر دلایلی دانش آموزانی تمایل داشته باشند که در وسط سال وارد کلاسهای تحت طرح شوند در این گونه موارد حتی المقدور از ورود این گونه دانش آموزان جلوگیری می شود و در صورت لزوم و ضرورت ، معلم مربوط با در اختیار گرفتن اوراق امتحانی ، آثار و دفترچه تکالیف آنها در باره عملکرد درسی دانش آموز،داوری می نماید .

صدور گواهی برای نهادها

برخی نهادها به دانش آموزان ممتاز کارکنان خود هدایایی تقدیم میکنند و برای این منظور والدین گواهی ممتاز بودن فرزندان خود را از مدرسه درخواست می نمایند . با توجه به عدم وجود نمره در این طرح ، ضرورت دارد مدیران

مدارس با رایزنی با کارشناس امتحانات منطقه و استان و هماهنگی با معلم مربوط وضعیت آموزش دانش آموزان را به نمره یا رتبه تبدیل کرد . واقدام به صدور گواهی نمایند. حتی المقدور تلاش شود به ممتاز بودن دانش آموز اشاره شود و در صورتی که سازمان مربوط در خواست نمره نمود ، وضعیت آموزشی به نمره تبدیل شود .  

مصوبه دویست و نود و ششمین جلسه کمیسسون معین

شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 12/06/1382

موضوع : دستورالعمل ارزشیابی توصیفی دانش آموزان دوره ابتدایی (طرح آزمایشی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی )

به استناد مصوبه ششصد و هفتاد و نهمین جلسه شورای عالی آموزش و پروش مورخ 30/08/81 دستورالعمل تغییر مقیاس کمی (20-0) به مقیاس کیفی ( ارزشیابی توصیفی ) با عنایت به رویکرد های نوین در فرایند یاددهی – یادگیری و شیوه های اثر بخش ارزشیابی جهت اجرای آزمایشی در دوره ابتدایی به شرح زیر ابلاغ می شود :

هدف :

1-   ارزشیابی توصیفی و تشریح جریان پیشرفت تحصیلی و تربیتی (تلاش و عملکرد ) دانش آموزان به منظور اصلاح روند یاددهی – یادگیری در کلاس درس ؛

2-   ارتقاء سطح بهداشت روانی از طریق کاهش نقش ارزشیابی پایانی و مقیاس کمی در سرنوشت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان ؛

3-   توجه به حیطه های مختلف شخصیت دانش آموزان در ابعاد عاطفی ، اجتماعی ، جسمانی و سطوح بالای حیطه شناختی ؛

ماده 1 – ارزشیابی در دوره ابتدایی در طول سال تحصیلی به طور پیوسته با استفاده از روشهای فرایند ی و عملکردی و ابزارهایی مانند پوشه کار ، سیاهه رفتار ، آزمونها و تکالیف درسی ، برگ ثبت مشاهدات و فعالیتهای داخل از کلاس اعم از فردی یا گروهی ونظایر آن انجام می گیرد .

ماده 2- در هر سال تحصیلی وضعیت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان حداقل طی دو مرحله با توصیف میزان تلاش و عملکرد آنان به دانش آموزان حداقل طی دو مرحله با توصیف میزان تلاش و عملکرد آنان به دانش آموزان و

 

اولیاء آنها اعلام می شود ، به گونه ای که میزان تلاش و عملکرد آنان را توصیف نماید .

ماده 3- دانش آموزان که در کلاس درس حضو ر یافته و به انجام تکالیف و فعالیتهای یاددهی – یادگیری مبادرت ورزیده اند ؛ بنابر گزارش معلم در پایان سال تحصیلی به پایه بالاتر ارتقاء می یابند .

ماده 4- در صورتی که به تشخیص معلم و با توجه به ارزشیابیهای به عمل آمده در طول سال تحصیلی ،دانش آموزی در دستیابی به اهداف و انتظارات پایه ، نیاز به فعالیتهای بیشتری داشته باشد  ، راه کارهای جبران برای بهبود پیشرفت تحصیلی و تربیتی وی با همکاری اولیاء مدرسه و والدین اعمال می شود .

تبصره – منظور  از راه کارهای جبرانی انجام اقداماتی است که معمولاً در طول سال یا قبل از آغاز سال تحصیلی بعد به اجرا در می آید تا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بهبود یابد .

ماده 5- در شرایط خاص ، دانش آموزی که پس از اعمال راهکارهای جبرانی براساس ارزشیابیهای به عمل آمده به تشخیص معلم به اهداف و انتظارات پایه تحصیلی مربوط دست نیافت توسط معلم مربوط همراه با پرونده تحصیلی به شورای معلمان معرفی می شود . این شورا نظر خود را به

شورای مدرسه بررسی تصمیم گیری نهایی در مورد ارتقاء یا عدم ارتقاء دانش آموزاعلام خواهد کرد .

 ماده 6 – تصمیم گیری در مورد جابه جایی دانش آموزو تعیین راهکارهای جبرانی توسط شورای مدرسه انجام می شود .

ماده 7- چگونگی تکمیل گزارش پیشرفت تحصیلی و تربیتی دانش آموز در دروس مختلف و همچنین ویژگیهای عمومی ، نحوه به کارگیری ابزارها که به عنوان راهنما برای معلم تلقی می شود در جزوه راهنمای ارزشیابی توصیفی ، توسط معاونت آموزش عمومی وامور تربیتی با همکاری سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ارائه می شود .

تبصره – نحوه ثبت و نگهداری مدارک تحصیلی و دفتر ثبت گزارش پیشرفت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان

توسط معاونت آموزش عمومی وامور تربیتی و ابلاغ خواهد شد.

ماده 8- این آیین نامه در سال تحصیلی 83-82 به صورت آزمایشی در تعداد محدودی از کلاسهای پایه اول ابتدایی و در تعدادی از استانها قابل اجرا خواهد بود .

ماده 9- این آیین نامه برای مدارس مجری طرح آزمایشی جایگزین آیین نامه امتحانات دوره های ابتدایی و راهنمایی مصوب ششصد و سی و سومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 20/12/1371 خواهد بود .

نام محقق: خانم  معصومه کاوه

منبع و مأخذ : راهنمای اجرای ارزشیابی توصیفی،دکتر حسنی

آثار ارزش یابی توصیفی

انسان موجودی آزاد و مختار آفریده شده است . این آزادی و اختیار ، مقوم و اساس شخصیت هر انسانی است و به دلیل آزادی و اختیار مسئولیت و تکلیف نیز دارد و بر اساس همین ویژگی است که انسان می تواند تربیت و دارای شخصیت اخلاقی شود . اخلاقی شدن در واقع عالی ترین سطح تربیت است .

انسان برای کمال با قدرت اراده و توانمندی اختیار و گزینش گری می تواند فرآیندتحول سامانه روانی خود را مدیریت نماید و همچنین وضعیت محیطی خود را تغییر دهد و حتی در مقابل آن مقاومت نماید .

اهمیت اختیار و آزادی انسان به حدی است که براساس آن می تواند استعداد های عالی خود را به فعلیت برساند . تعلیم و تربیت با استبداد ، تحمیل اندیشه و عقاید ، صلب فرصت اظهار نظر و نقد و پیروی توأم با تهدید ، سازگاری ندارد . در عوض رشد خلاقیت ، تقویت مهارت جستجوگری و رشد قدرت انتقاد با روح تربیت سازگاری دارد که در این صورت باید فرد را دارای حق انتخاب بدانیم . در این

دیدگاه ، ارزشیابی ، فرایند ی بیرونی و تحمیلی نیست که آثاری چون ترس ، اضطراب ، پیروی بی چون و چرا و رفتارهای غیر اخلاقی را به همراه داشته باشد . بلکه فرآیندی است که باید از بیرون با درون منتقل شود و در واقع توسط خود فرد صورت گیرد .

آزادی فکر واندیشه یکی از عوامل بروز خلاقیت ها ابتکار هاست . تردیدی نیست که نظام ارزشیابی که محدودیت هایی را در تفکر و اندیشه به وجود آورد ، مانع بروز خلاقیت ها خواهد شد.

آنچه در تربیت مهم و اساسی است این نگاه همه جانبه به آدمی است .در طول تاریخ توجه خاص به یک جنبه از حیات آدمی و یک سونگری مانند تأکید بر پرورش بعد جسمانی یا بعد اخلاقی یا بعد اجتماعی و مانند اینها با شکست روبرو شده است و انسان مطلوبی را پرورش نداده است ، زیرا به فربه شدن نامتناسب آدمی و خروج جنبه های مهم دیگر از عرصه زندگی انجامیده است . 

آنچه در جریان تربیت امروزه مشاهد می کنیم تربیتی یک جانبه و با تأکید بر بعد شناختی است و کمتر به ابعاد اجتماعی و عاطفی توجه و عنایت می شود . یک نظام

ارزشیابی همه جانبه گرا باید به تمامی ابعاد توجه کند . توجه افراطی به یک بعد و حتی محدود دیدن آن بعد ، نوعی کاهش گرایی است . در عصر کنونی ، تعلیم و تربیت آن نیست که اطلاعاتی را به ذهن دانش آموزان منتقل کند و سپس با ارزشیابی از میزان انباشتگی آن آگاهی یابد و موفقیت فرد را در ارتقا پایه تحصیلی رقم بزند ، بلکه دانش آموزان باید بتوانند در محیط خارج از مدرسه و در محیط واقعی زندگی و با حل مسائل واقعی دست و پنجه نرم کند و آنها را به نحو مطلوب حل کنند . بنابراین از مفاهیم و موضوعات ، درک عمیق داشته باشند

همچنین مهارت ها و نگرش هایی کسب کنند که در زندگی واقعی به کار گرفته شود . یادگیری های سطحی ، کاربردی در موقعیت های واقعی و متنوع زندگی ندارد .

ارزش یابی توصیفی با پذیرش تغییر در رویکرد یادگیری توجه به رویکرد فرآیند محور ، ابزارهای کیفی و محور قرار دادن باز خورد های توصیفی در جهت عملی نمودن این توصیه ها قدم برداشته است .

ارزش یابی ، الگوی جدیدی است که تلاش می کند زمینه ای را فراهم سازد تا دانش آموز در کلاس درس با شادابی و نشاط بهتر و بیشتر و عمیق تر مطالب درسی را یاد بگیرد ، بنابراین به جای توجه افراطی به آزمون های پایانی و نمره و روند یاد دهی و یادگیری را در طول سال تحصیلی مورد توجه قرار می دهد و در راستای این توجه ، رشد عاطفی و اجتماعی و حتی جسمانی دانش آموزان را نیز در نظر می گیرد . شاید این سوال پیش آید که ارزشیابی چگونه می تواند به یادگیری بهتر منجر شود . این تأثیرزمانی به درستی درک می شود که بدانیم فعالیت اساسی معلم در جریان یادگیری ، تحلیل ضعف ها و قوت های دانش آموزان و انعکاس آنان است . یعنی معلم با بررسی نحوه ی یادگیری دانش آموز به مشکلات و قوت های آن پی می برد . سپس این یافته را دوستانه و صادقانه

به دانش آموز منعکس می نماید ؛ یعنی بازخورد دادن همراه با ارائه ی توصیه هایی برای بهبود یادگیری . به سخن دیگر می گوید که چه کارهایی باید بکند تا بهتر و بیشتر یاد بگیرد تا اشتباهاتش جبران شود .

حذف نمره شرایط مساعدتری را برای یادگیری دانش آموزان و یاددهی معلمان فراهم می سازد .

در ارزشیابی توصیفی معلم برای جمع آوری اطلاعات و آگاهی از روند رشد و پیشرفت یادگیری دانش آموزان از ابزارهایی از قبیل : آزمون های عملکردی ، آزمون های مداد کاغذی ، پوشه کار ، تکالیف درسی ، استفاده می کند. 

آثار ارزش یابی توصیفی

-       بهبود یادگیری

بااین الگوی ارزش یابی ، فرآیند یاددهی بهبود می یابد . یعنی ماهیت درمانی دارد زیرا توجه به فرآیند از یک نظر به معنی حذف موانع یادگیری است . به تبع حذف موانع ،نتیجه مورد انتظار آموزش بهتر و بیشتر را محقق می شود. در ضمن ، یادگیری عمیق و پایدار صورت می گیرد . از آنجا که دانش آموزان در این الگو نگران باز پس دهی

درس نیستند ، تلاش آنها معطوف به فهم دقیق و درک عمیق تر از مفاهیم موضوعات درس است . ارزش یابی با کمک بهبود یادگیری دانش آموز  ، شناخت  موانع و ضعف ها و رفع نسبی آنها در یادگیری دگرگونی ایجاد می

نماید . با این روش تعداد دانش آموزانی که نیاز به تکرار پایه دارند ، عملاً کاهش می یابد .

-       ایجاد نگرش مطلوب نسبت به مدرسه

دانش آموزان ، نگرش مطلوبی نسبت به یادگیری پیدا می نمایند و از آن لذت می برند ، زیرا فضای خالی از استرس و اضطراب ، رابطه انسانی قوی بین معلم و شاگرد ایجاد می کند ، لذا دانش اموزان نسبت به یادگیری و به دنبال آن اجزا و عناصر دیگر محیط آموزشی مثبتی پیدا می نمایند .

-       افزایش بهداشت روانی کلاس درس

از آنجا که در این الگو باز پرسی های پیوسته ملال آور و استرس زا وجود ندارد و ارزش یابی به صورت امتحان

 

مکرر دیده نمی شود ، بهداشت روانی محیط یاددهی – یادگیری بهبود می یابد . این سخن به آن معنا نیست که هیچ گونه مراقبت و ارزش یابی از عملکرد دانش آموزان صورت نمی گیرد ، بلکه ارزش یابی به شیوه مؤثرتر و روان تر انجام می شود . برای هر کس که تحصیلات و آموزش های رسمی را گذرانده است اضطراب امتحان تجربه ای روشن و آشکاراست . اضطراب امتحان پدیده ای

کاملاً شایع در نظام آموزشی است . بی تردید با تغییر الگوی ارزش یابی و کاهش ارزش و اعتبار آزمون های پایانی ، این ترس کم می شود و کودکان نه برای موفقیت در امتحان و پاسخ گویی به پرسش معلم برای یادگیری تلاش می کنند و حتی دنبال ضعف های خود می روند چون می دانند که شناخت ضعف هایشان به بهبود یادگیریشان کمک می کند و حتی اگر معلم به اشتباهاتشان اشاره کند تنها برای رفع آنهاست نه محاکمه و بازجویی .

 به راحتی می توان تصور کرد که در این فضا سایه زشت اضطراب از محیط یاددهی یادگیری برچیده می شود .

با ایجاد جو دوستی در کلاس درس حس رقابت جویی شدید و زیان آور از صحنه محو می شود ، با محور این رفتار ، عوامل استرس آور دیگری حذف می شود و به عبارت دیگر فضای بانشاطی برای دانش اموزان فراهم می شود . تردیدی نیست این فضا یادگیری را تسهیل می نماید .

اثر دیگر این الگوی ارزش یابی در کلاس این است که رفتار های غیر ارزشی مانند تقلب به شدت کاهش می یابد . این رفتار در فضایی رشد پیدا می کند که خطاها و اشتباهات دانش اموزان در حین یادگیری بسیار بزرگ و به

دلیل آنها سرزنش و توبیخ می شوند . ارزش یابی توصیفی ، تلاش می نماید تا فضایی در هر فعالیتی نیازمند تلاش و تکاپو است که این تلاش و تکاپو مستعد خطا و اشتباه است . در این فضا ، یادگیری محور قرار می گیرد و دانش آموزان از همدیگر می پرسند که :

«چه یاد گرفته ای ؟» نه اینکه «چند گرفته ای ؟ » و والدین نیز به جای کنترل نمره های فرزندانشان از آنها می پرسند :

«امروز چه چیزهایی در مدرسه یادگرفته ای ؟ »

- افزایش اعتماد به نفس

در این الگوی ارزش یابی اعتماد به نفس انگیزش تحصیلی و استقلال عمل دانش آموزافزایش می یابد . زیرا وقتی دانش آموز از معیار ها و ملاک های عملکرد صحیح در مورد انتظار آموزش خاص (مانند نگارش ، دادن گزارش ) آگاهی داشته باشد ، می تواند اثر خودش را بررسی و ارزش یابی نماید . این کار باعث می شود کودک احساس  استقلال و اعتماد به نفس پیدا کند و انگیزه بیشتری برای یادگیری به دست آورد .

- افزایش روحیه نقد پذیری در کودکان

وقتی دانش آموزاز وضعیت پیشرفت خود یعنی دانش ها و مهارت هایی که کسب کرده است آگاهی پیدا می نماید ، بازخورد های پی در پی دوستانه و صادقانه و شفاف معلم باعث می شود او ضعف ها و قوت های خود را در حین یادگیری بشناسد . این کودک می داند که به دلیل خطاهایش توبیخ نمی شود زیرا معلم برای این خطاهایش را به وی تذکر داده که برای رفع و بهبود آن بکوشد ، در حقیقت در

این روش، کودک انتقاد پذیر خواهد شد و تحمل نقد دیگران ،نسبت به خود را پیدا خواهد نمود و فعالانه با این نقدها برخورد می کند .

-       افزایش مشارکت در یادگیری

علاقه دانش آموزان به یادگیری و نگرش مثبت آنان به مدرسه ، مشارکت دانش آموزان را در فرآیند یادگیری افزایش می دهد . از این رو کودکان فعالانه در امر یادگیری در گیر می شوند.

- رشد مهارت خود اصلاحی و خود تنظیمی

دانش آموزان توانایی اصلاح و بهبود فرآیند یادگیری خود را کسب می نمایند دانش آموزی که انگیزه برای آگاهی از وضعیت یادگیری خود را دارد با آگاهی از ضعف ها و قوت ها یش ، با کمک معلم یاد می گیرد که نحوه یادگیری خود را بهتر و مؤثر به پیش ببرد و یا به سخن دیگر فرآیند یادگیری خود را مدیریت نماید.

 

نام محقق: مهناز مرشدزاده

منابع و مأخذ:

1.   مهدی فراهانی ،مقدمه ای بر ارزشیابی کیفی آموخته های فراگیران ، تهران مؤسسه فرهنگی منادی تربیت

2.   طاهره رستگار ،ارزش یابی در خدمت آموزش ،مؤسسه فرهنگی منادی تربیت

طرح ارتقاء خود به خود تحصیلی در ارزشیابی توصیفی

طرح ارتقاء خود به خود در همین راستا قصد دارد به روش هوشمندانه ای به رفع نقص ها و بهبود شرایط آموزش و پرورش بپردازد و به بررسی اثرات این طرح بر کارکرد درونی و بیرونی آموزش و پرورش ، با کمک روش های تحقیقی روز ، بپردازد .

آنچه ضرورت این طرح را آشکار می سازد وجود مشکلاتی است که به ارزشیابی نهایی موجود نسبت داده می شوند مشکلاتی از قبیل اضطراب ، تنش ها ، ناکامی ها، و افسردگی هایی که آسیب های  روانی افراد جامعه را باعث شده است . محدود شدن یا اصطلاحاً انحراف در هدف های آموزش و پرورش و خلاصه شدن هدف آموزش و پرورش در دانش اندوزی صرف و انتقال اطلاعات و مهارت ها و نادیده گرفته شدن رشد عاطفی ، اجتماعی ،جسمانی و حتی مهارت های عقلانی از سویی و چارچوب گرایی و تأکید بر نتایج از سویی دیگر ؛ مانع تقویت فرایندهای مهمی چون تفکر و خلاقیت در دانش آموزان این نظام شده است و ما را به سمت جامعه ای بدون ابداع

(جهان سومی ) سوق داده است . کنترل بیرونی قدرت انتخاب و خویشتن داری افراد را کاهش داده است و آنها را نیازمند به انگیزه ها ، پاداش ها یا تنبیه های بیرونی نیازمند کرده است . بنابراین دانش آموز کمتر فرصت یا انگیزه پرداختن به مطالعات در زمینه ی علاقه خود و خارج از چارچوب امتحا نات پیدا می کنند .

ارزیابی نهایی بدون علت یابی عوامل افت تحصیلی و رفع زیربنایی آنها ، قصد دارد از طریق تکرار پایه به جبران افت تحصیلی بپردازد غافل از این که با تکرار پایه نه تنها شرایط برای آن دانش آموزان بهتر نمی شود بلکه دلزدگی ها و مشکلات عاطفی و اجتماعی نیز به آن عوامل افزوده می شود .

علاوه بر این موارد ، ارزیابی نهایی هراس از عواقب ناشی از آن ، شرایط تنش آور و آزاردهنده ای برای دانش آموزان ایجاد می کند و در آنها نگرش منفی نسبت به تحصیل علم را گسترش می دهد و باعث می شود تا علاوه بر آینده علمی بر آسیب روانی ، نگرش افراد جامعه به علم 

 

نیز تحت تأثیر این موضوع قرار گیرد و تعداد افرادی بی رغبت به مطالعه و تحقیق افزوده شود . مدت مطالعه این

گونه افراد عمدتاً به چند ثانیه در روز می رسد و هدف آنها از پژوهش فقط به منافع مادی است نه لذت درونی یا ارزش ذاتی کسب دانش و معرفت .

با این اوصا ف و با عنا یت به تجربیات گذشته ، طرح مطالعه و بررسی آزمایش ارتقاء خودبخود در تاریخ 30/08/81 به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسید تا در سه پایه اول دوره ابتدایی ، هر دانش آموز بعد از یک سال حضور در یک پایه تحصیلی به صورت خود به خود به پایه بالاتر ارتقاء یابد .

سابقه این طرح در برخی از کشورها ، حداقل به سال 1930 برمی گردد که تحت عنوان social  promotion مطرح شد . در ایران نیز این طرح در سال 1334 اجرا شد اما بعد از مدتی بدون آنکه دلایل ثبت شده ای مطرح شده باشد ، این طرح متوقف شد(شهبازی ،1382). ارتقاء خود به خود در کشورهای مختلفی به اجرا در آمده است به عنوان مثال در ژاپن و نیوزلند ارتقاء در دوره ابتدایی و

دوره اول متوسطه ،خود به خوداست . در ایرلند و انگلستان نیز ، در طول دوره ابتدایی ،در آلمان در پایه اول و دوم و در دانمارک در طول دوره ابتدایی ،  ارتقاء خود

به خود انجام می گیرد . سوئد نیز از جمله کشورهایی است که طرح ارتقاءخود به خود در آنجا در حال انجام است . در بسیاری از کشورهای پیشرفته دیگر نیز که نظام آموزشی غیر متمرکز دارندچنین طرحی و یا طرح های مشابه در حال اجرا است در حالیکه از لحاظ طبقه بندی می توان آنها را در این گروه ساماندهی نمود .

در بسیاری از کشورهای کمتر توسعه یافته نیز طرح ارتقاء خود به خود  اجرا می شود. کویا ، فیجی ، گامبیا ، غنا ، جامائیکا ،بنگلادش ،پاراگوئه از جمله مجریان این طرح است .

با توجه به مشکلات جاری در کشور به نظر می رسد چنا نچه این طرح به صورت آزما یشی به اجرا گذاشته شود و با دقت تمام ، اثرات ناشی از آن ، جهت بازخورد مناسب مورد بررسی قر ار گیرد ، می توان در خصوص بکارگیری آن تصمیم گیری نمود .

تأثیر تکرار پایه بر پیشرفت تحصیلی  

پژوهش های زیا دی در خصوص تأثیر تکرارپایه برپیشرفت تحصیلی انجام گرفته است اما هیچکدام نشان نداده است که تکرار پایه به پیشرفت تحصیلی کمک می کند . والترز و همکاران (1995) مطرح کرده اند که تکرار پایه در دوره ابتدایی موجب افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ضعیف نمی شود .    (Walters &others ,1995) در پژوهشی دیگر ولدون و جنکینس نیز به همین نتیجه رسیدند .

پژوهش های دیگر تأثیر منفی تکرارپایه بر پیشر فت تحصیلی را نشان می دهند .

 (Niklason,1987,Holemes&Mathews, Jimerson,1999) در بررسی 66 مقاله که درباره تکرار پایه در خلال 2000-1990 نوشته شده است در 65 مقاله از مردودی حمایت نشده است . (owing & Kaplan , 2000)به طور کلی نتایج تحقیقات به جای مانده از 75 سال نشان می دهد که مردودی تأثیر مثبتی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ندارد و دانش آ موزان

ارتقاء یافته در مقایسه با دانش آموزان  هم سطح خود ، پیشرفت تحصیلی بهتری داشته اند (Ibid) .

ویژگیهای عمومی :

در این بخش حیطه های عاطفی ، جسمانی و اجتماعی دانش آموزان بررسی می شود . معلم باید گزارشی از وضعیت کودک ارائه دهد . البته شایسته است ضعف ها و کاستیهای دانش آموزان در قالب جملات مثبت بیان شود . تلاش براین است که مشکلات کمتر طرح و برجسته شود ، یعنی به جنبه های مثبت کودک ، توجه شود . در عین حال ضعفهای کودک نه برای توبیخ و تحقیر یا بزرگ نمایی ،بلکه برای پیگیری و بهبود وضعیت وی مورد توجه قرار گیرد . در صورت وجود مواردی بر حسب ضرورت و تشخیص معلم به والدین ، مدیر یا معاون منعکس شده از همکاری آنان در رفع و بهبود رفتار کودک استفاده شود . گر چه عمدتاً معلم خود به پیگیری این موارد می پردازد . گزارش وضعیت داشن آموز در حیطه های مذکور به صورت توصیفی انجام می گیرد و معلم باید به کارگیری

 

عبارتهای دقیق و حساب شده تصویری از وضعیت دانش آموز ارائه دهد . لذا بعد از صحت مطالب ، آنچه اهمیت

زیادی دارد، نحوه بیان و نگارش است به اختصار به چند نکته ی مهم که رعایت آنها ضروری است اشاره می شود:

·   معلم نباید کلی و سربسته گزارش دهد ؛ مانند اینکه " بچه خوبی است " و یا " موفق است " بلکه حتی الامکان گفته شود که چرا بچه ی خوبی است . مثلاً به همکلاسیهای خود کمک درسی می کند و مانند اینها .

·           با ویزگیهای مثبت دانش آموز آغاز شود .

·   عبارتها مثبت انتخاب شود . حتی اگر معلم بخواهد به جنبه ی منفی دانش آموز اشاره کند باید لحن تند نباشد . به عنوان مثال ، اگر قرار است به عدم تمایل دانش آموزی به فعالیت گروهی اشاره شود اینگونه مستقیم نوشته نشود : " تمایلی به همکاری گروهی از خود نشان  نمی دهد ." بلکه بهتر است گفته شود که : " عمدتاً به همکاری گروهی تمایل نشان نمی دهد ."

·     از اغراق دوری کند . جملاتی مانند "بی نظیر است " و یا توانایش حیرت انگیز است " تأثیر چندانی در کودکان

ندارد . با مثال روشن بگویید که رفتار و عمل مناسبی از دانش آموز دیده شده است .

·     به ویژگیهای ذاتی وطبیعی افراد (مثلاً به چپ دستی کودک ) اشاره نکنید . اگر می خواهید بد خطی او را بیان کنید از چپ دستی او ناشی می شود ، بهتر است اینگونه بنویسید : "اگر تمرین خوشنویسی کند می نواند خطی خوانا داشته باشد "

در ادامه ی بحث به انتظارات مربوط به هر حیطه می پردازیم .

جنبه ی جسمانی

عموماً تصور می شود که مدرسه متکفل رشد شناختی کودک است و این تصور ناقص تا حدودی ناشی از عملکرد بد مدرسه ها است . تسهیل رشد جسمانی در کنار رشد شناختی و سایر ابعاد شخصیتی دانش آموز از کارکردهای اساسی مدارس است . رشد شناختی کودک ، مستلزم

آمادگی شرایط جسمانی است بنابراین در همین حد نیز باید در مدارس به جنبه های جسمانی توجه شود . به همین سبب در گزارش پیشرفت ، بخشی به این امر اختصاص داده شده  است . قابل تذکر است که بخشی از انتظارات مربوط به این حیطه در درس تربیت بدنی آمده است انتظارات این جنبه به شرح ذیل است : به نکات بهداشتی عمل می کند . شواهد این انتظار عبارتند از :

·                 نظافت و رسیدگی به مو و ناخن

·                 استفاده از وسایل شخصی مانند لیوان آبخوری

·     داشتن تغذیه مناسب در بین ساعات درسی ، یعنی از مواد غذایی مناسب و توصیه شده استفاده کند .

عادتهای مطلوب جسمانی را کسب کرده است .

معلم علاوه بر آن که به دانش آموزان ، عادتهای مطلوب جسمانی مربوط به نشستن ، راه رفتن و نوشتن را آموزش می دهد ، زمینه ی رفع عادتهای بد مانند : قوز کردن هنگام نوشتن ، نزدیک کردن چشم به کاغذ ، وارونه نگه داشتن کاغذ به هنگام نوشتن و مانند اینها به دانش آموز

کمک می کند . حتی به چگونگی در دست گرفتن مداد نیز باید توجه شود . بنابراین نشانه های مربوط به این انتظار عبارتند از :

·     رعایت وضعیت بدنی درست در موقعیتهای مختلف (نشستن ، راه رفتن ، دیدن ، دویدن و مانند اینها )

·      شرکت منظم در فعالیتهای بدنی

جنبه ی اجتماعی :

اگر بُعد اجتماعی شخصیت فرد ، خوب رشد کند ، یعنی بتواند با اعضای خانواده ، دوستان یا دیگران ،رفتار سازگارانه و مناسبی داشته باشد ، بیشترین بهره را به خویش و دیگران خواهد رساند . گر چه برای اهداف و انتظارات اجتماعی ،درسی خاصی در پایه ی اول و دوم ابتدایی در نظر گرفته نشده است ، این امر به معنی نادیده گرفتن این جنبه ی مهم و حیاتی نیست . بنابراین کودک حتی برای زندگی در مدرسه نیز باید مهارتهای اجتماعی لازم داشته باشد .

انتظارت در جنبه ی اجتماعی  بدین قرار اند : با دیگران همکاری می کند لازمه ی زندگی اجتماعی ، همکاری و مشارکت است . گر چه انسانها با این حس و گرایش دور

هم جمع می شوند ، به همدیگر سود می رسانند و از دیگران بهترین مکان تمرین این مشارکتها و همکاریها ست . بنابراین فعالیت های گروهی بهترین فرصت برای تمرین مشارکت به شمار می رود . معلم با مشاهده رفتار کودک و مشاهده ی نشانه های آن می تواند درباره این انتظار داوری کند .

نشانه های این انتظار عبارت است از :

·                 کودک داوطلب همکاری در فعالیتهای گروهی است .

·      در فعالیتهای گروهی وظایف خود را انجام می دهد .

·      به دوستان خود کمک می کند .

·      مسئولیت پذیر است .

به قوانین مدرسه عمل می کند . نظم عامل بسیاری از موفقیتها است بدون نظم ، بهداشت روانی افراد آسیب می بیند بنابراین لازم است دانش آموز نظم را بررفتار خود حاکم کند . به این منظور معلم می تواند قوانین و مقرراتی

را به دانش آموزان معرفی و آنها را ترغیب کند که به آنان پای بند شوند . بهتر این قوانین و قوعد ، صمیمانه با کودکان در میان نهاده شود و از نتایج مثبت عمل به آن

صحبت شود و توافق جمعی نسبت به آن به دست آید نشانه های این انتظار عبارتند از :

به موقع کارها و تکالیف خود ار انجام می دهد.

در حفظ عمومی و شخصی می کوشد .

از مقررات مدرسه پیروی می کند .

به دیگران احترام می گذارد .

·     نیاز به احترام و ارزشمندی ، از نیازهای اساسی به شمار می رود . بنابراین باید بیاموزیم که به دیگران احترام بگذاریم . به این منظور لازم است نخست با کودک محترمانه بخورد کنیم نا یاد بگیرد با دیگران ، یعنی همکلاسیها، معلم و کارکنان مدرسه نیز محترمانه برخورد کند و البته باید توجه داشت که احترام گذاشتن به دیگران تنها در کلام خلاصه نمی شود ، بلکه رعایت حقوق دیگران هم نوعی احترام به دیگران است . نشانه های تحقق این انتظار عبارتند از :

·                 با همسالان و معلمان محترمانه برخورد می کنند .

·                 به اموال و وسایل دیگران بدون اجازه دست نمی زند.

·                 از اشتباه خود عذرخواهی می کند.

·                 پرخاشگری و دعوا نمی کند .

در بحث و گفتگو شرکت می کند .

ارتباط اجتماعی از اساسی ترین مهارتهای اجتماعی است . بدون ارتباط انسانی ،جامعه ای تحقق نمی یابد . رابطه ی کلاس مهمترین نوع ارتباط است که معلم باید در مدرسه این مهارت را توسعه و گسترش دهد .

نشانه های تحقق این انتظار عبارتند از :

·                 به خوبی گوش می دهد و به دقت پاسخ می دهد .

·                                         قدرت تحمل نظر مخالف خود را دارد .

·                                          از اظهار نظر و بیان دیدگاههای خود ترسی ندارد .

در این قسمت می توان براساس شواهد و نشانه های تحقق انتظارات چک لیست یا سیاهه رفتار تهیه کرد که براساس آن بتوان در موقع خاصی نسبت به حضور و یا عدم حضور نشانه ها در کودک ، نظر داد . سپس نظر خود را در گزارش منعکس نمود و با ملاحظه نتایج مشاهدات ، گزارش مربوط به این حیطه را تکمیل کرد .

استفاده از این چک لیست به اختیار معلم است . او می تواند چک لیست های دیگری نیز تهیه و استفاده کند و یا به

روش دیگری اطلاعات خود را ثبت کرده و در موقع تکمیل گزارش از آنها استفاده کند .

جنبه عاطفی

یکی از جنبه های مهم و حساس شخصیت کودک جنبه عاطفی است که علاوه بر پیچیدگی زیاد ما تأثیر مهمی در سایر جنبه ها دارد . برای ایجاد رشد در این  جنبه معلم فعالیتهای خود را در زمینه ی 1) ایجاد علاقه در دانش آموز ، متوجه می سازد . معلم سعی خواهد کرد فعالیتهایی ترتیب دهد که علاقه ی دانش آموزان به موضوعات درسی مختلف و فعالیتهای آموزشی افزایش یابد . همچنین از فعالیتهایی که سبب بی علاقه گی آنها در این زمینه ها می شود اجتناب خواهد کرد . علاوه بر فعالیتهای آموزشی ، علاقه مندی و همبستگی و محبت نسبت به انسانها ی دیگر ، حیوانات و طبیعت (محیط زیست ) جزء برنامه های معلم خواهد بود . برای رفع مشکلات عاطفی نیز تلاش می شود.

الف) نیازهای عاطفی دانش آموزان از قبیل نیاز به محبت ، نیاز به ابراز محبت خود و احساس ارزشمندی ارضاء شوند .

ب) برای رفع مشکلات احتمالی چون اضطراب ، عدم اعتماد به نفس ، شرم و کمرویی حقارت و خود کم بینی ، حسادت و پرخاشگری و ....... تدابیری اندیشیده شود .

معلم حاصل این فعالیتها و پیشنهادهای عمومی یا ویژه خود را به صورت گزارش کوتاهی در کارنامه ثبت می کند . در گزارشها سعی شود بر چسب منفی به دانش آموزان زده نشود و فقط به گزارش رفتار ، پرداخته شود . تردیدی نیست که برخی موارد از رفتار ها ی دانش آموز نباید در گزارش منعکس شود و فقط معلم باید از آن اطلاع داشته باشد و آن را پیگیری کند .

نام محقق : حمیده دانش پژوه

منبع و مأخذ : طرح ارزشیابی توصیفی(اهداف ،اصول، راهکارها )،تهیه شده در : دفترارزشیابی تحصیلی و تربیتی ،مؤلفان: دکتر محمد حسنی ، دکتر یحیی کاظمی 

آزمونهای عملکرد درطرح توصیفی

در نظام ارزشیابی سنتی معلمان بیشتر تلاش می کردند که از نتایج یادگیری دانش آموزان ارزشیابی به عمل آورند و آن را به صورت نمره گزارش دهند و کمتر به نحوه و چگونگی یادگیری و بهبود آن توجه می شود . حال آنکه در ارزشیابی توصیفی ارزشیابی های او به یادگیری بهتر می انجامد و نقاط ضعف و قوت عملکرد دانش آموزان بررسی می شودو راه حل برای برطرف کردن و یا بهبود آنها یافت می شود نه اینکه صرفاً ضعفها منعکس شود . و معلم نیز در تمام مراحل یادگیری با دانش آموزان همراه است و آنها را هدایت و راهنمایی می کند . یکی از ویژگیهای ارزشیابی توصیفی تأکید بر عملکرد است . یعنی ارزشیابی توصیفی به نوعی عملکرد گرا است . عملکرد گرایی به این معنی است که معلم در تلاش است که ببیند چه تحولاتی در دانش آموز در حین فعالیتهای یادگیری رخ داده است و واقعاً دانش آموز در عمل چه تغییری کرده است . با توجه به تجارب این نوع ارزشیابیها  برای دانش آموزان جذب و با معنی است و معلمان نیز با بررسی فعالیتهای دانش

آموزان اطلاعات واقعی و دقیق به دست می آورند که با آن بهتر می توانند در بهبود یادگیری به آنها کمک کنند و حتی دانش آموزان در عمل با تواناییهای وضفعهای خود آشنا می شوند . زیرا بسیاری از مهارتها و شناختها در مرحله عمل است که قابل مطالعه و بررسی است.

آزمونهای عملکردی

آزمونهای عملکرد را می توان به صورت غیر رسمی انجام داد و تنها کافی است معلم ، پیوسته اهداف یادگیری را در حین فعالیتهای یادگیری دانش آموزان مشاهده بنماید . بنابراین موقعیتهای عملی برای ارزشیابی غیر رسمی دانش آموزان همیشه فراهم است . آزمونهای عملکردی از مهارتها و میزان درک و فهم دانش آموزان ارزشیابی به عمل آورد . آزمونهای عملکرد و رفتار واقعی و تا حد امکان طبیعی دانش آموزرا که در قالب یک تکلیف عملکرد و رفتار واقعی و تا حد امکان طبیعی دانش آموز را که در قالب یک تکلیف عملکرد در شرایط معینی بروز می کند ، کمی ساخته و به ارزش عددی تبدیل کنند . این آزمونها به اندکی مهارت و دقت نیاز دارد .

نکاتی که در تهیه و طراحی آزمونهای عملکردی باید توجه داشت :

هدفهای آموزشی را معین کنیم و هدفها باید مهم و اساسی باشد .

فعالیت با هدف مورد نظر مشخص باشد .

دانش پیش نیاز فعالیت مورد نظر مشخص شود و دانش آموز آن را کسب کند .

فرایند اجرای آزمون را برای دانش آموز به دقت توضیح دهید .

روش ارزشیابی از محصول کار دانش آموز را مشخص سازید .

ارزشیابی عملکرد ، فرصت مناسبی را فراهم می آورد که فرایند دانش آموز ارزشیابی و بررسی شود .

آزمونهای عملکرد آزمونی است که معمولاً نیاز به پاسخ حرکتی دارد و عموماً اما نه همیشه شامل دستکاری تجهیزات وسایل عینی است که مقابل آزمونهای قلم – کاغذی مرسوم قرار می گیرد .

این اصلاح همچنین شامل آزمونهای نمونه کار می شودکه به شبیه سازی رفتار در خصوص اطلاعات مورد نظر می

پردازد . ابزار نمونه کار می تواند قلم و کاغذ باشد که برای آزمون مهارت هایی از قبیل شمارش ، تند نویسی غلط گیری کردن استفاده می شود .

خصوصیات و ویژگی های آزمون عملکرد

تأکید بر عمل و عملکرد فرد

شبیه سازی موقعیت و رفتار مطلوب

تفاوت و تمایز با آزمونهای کتبی رایج

برخی از انواع آزمون عملکرد از طریق آزمونهای کتبی و قلم – کاغذی طراحی و اجرا می گردد و بنا به ماهیت تکلیف یادگیری و نظر معلم و بسته به شرایط و امکانات ، این آزمونها استفاده می شود . اما غالب آزمون های عملکرد فعالیت عینی و دستی فراگیر را نیاز دارد و با وسایل و ابزار آلات سر کار و در ارتباط است . روشهای نوین سنجش کیفی ، آموزش و سنجش را به هم پیوند زده و به یکدیگر نزدیک می سازد آنها را در یک مسیر مستقیم و در امتداد هم و معطوف به یک هدف مشترک که همانا رشد ، هدف کسب یا اعطا نمره نیست بلکه رشد همه جانبه ، پویاو متعالی آدمی است .

آزمونهای کتبی عملکردی ، آزمون شناسایی ، سنجش عملکرد در موقعیتهای شبیه سازی شده (مشابه ) و آزمون نمونه کار .

آزمونهای کتبی مداد – کاغذی بطور معمول برای سنجش طبقه دانش و گاهی درک و فهم حیطه شناختی بکار می رود . از این آزمونها در موقعیتهایی استفاده می شود که قصد سنجش اهداف مشترک با حیطه شناختی و روانی – حرکتی را داشته باشیم . هدف و آنچه که سنجیده می شود صرفاً دانش نیست بازده و محصول یادگیری و یا مراحل انجام فرایند بروز عملکرد ارزیابی می گردد . برای مثال رسم نقشه ، نوشتن داستان کوتاه .

آزمونهای عملکرد شناسایی :

در این روش دانش آموز از طریق شناسایی عیب و اشکال  وسیله ، توانایی و مهارت عملی خود را آشکار می سازد . این شناسایی ممکن است از طریق گوش دادن به صدای وسیله و تشخیص عیب آن ، طرح یا وسیله و تعیین نقص و

کاستی آن باشد . در هر حال دانش آموز دانش موضوعی خود پیرامون مسأله و مهارت و اطلاعات عملی و تجربی خود را ادغام می نماید تا به تشخیص موضوع بپردازد .

سنجش عملکرد در موقعیتهای شبیه سازی شده

معمولاً در موقعیتهای آموزشی که احتمال خطر و آسیب جسمی برای دانش آموز وجود دارد ، وسایل و تجهیزات مورد نظر به تعداد کافی موجود نیست و یا گران قیمت و کمیاب می باشد ، بجای استفاده از موقعیت کاملاً واقعی و طبیعی از شرایط تصنعی و شبیه سازی شده استفاده می گردد . این موقعیتهاهم برای آموزش و هم برای سنجش بکار می رود و باید توجه داشت که در هر دو مورد ، آموزش و سنجش ، برای آماده سازی افراد می توان از این روش استفاده کرد .

آزمون عملکرد نمونه کار

شبیه ترین روش به موقعیت واقعی در زندگی طبیعی افراد ، روش نمونه کار است برای مثال ترجمه کند مکعبی با ابعاد مختلف بسازد نوشتن نامه و طریقه پست کردن ان .

 

انواع روشهای ثبت سنجش عملکرد

- روش سیاهه یا چک لیست

این روش در مواردی کاربرد دارد که وجود یا عدم یک رفتار به تنهایی مهم یا ملاک قضاوت باشد معمولاً معلمان یا مشاهده گران بود یا نبود عناصر و اجزاء معین در عملکرد را در فرمهای مخصوص که به همین منظور تهیه شده است علامت (r) می زنند .  

 - روش مقیاس درجه بندی

 در موقیعتهای یادگیری و سنجش که بود و یا نبود یک صفت یا رفتار هدف اصلی آموزش و سنجش نیست و مقصد میزان و درجه وجود یک رفتار یا ویژگی است ، شما بایستی از مقیاسهای درجه بندی رفتار برای مثبت عملکرد بهره ببرید.

-       روش روایتی /واقعه نگاری

 معلم ممکن است تصمیم بگیرد در حین شکل گیری عملکرد و در جریان اجرای تکلیف عملکرد ، با مشاهده رفتار های دانش آموزان به ثبت فرایندها ، ویژگیها، روشها ، حالتها و .... بپردازید و یک گزارش روزانه یا

شرحی از فعالیتها و روند شکل گیری محصول سنجش تهیه کنید این گزارش بصورت واقع نگاری یا شرح و

روایت اقدامات و آن چیزی است که در طی زمان صورت می گیرد و رخ می دهد .

-       روش حافظه ای

 در این روش بجای ثبت و مستند ساختن عملکرد روی کاغذ یا وسیله دیگر ، تنها به ذهن و حافظه مشاهده گر یا ارزیاب بسنده می شود . موفقیت یا شکست دانش آموز در انجام تکلیف براساس اطلاعات موجود در حافظه شما تعیین خواهد شد. این روش بطور کلی خیلی توصیه نمی شود و در موارد خاص و شرایط معین و در کنار سایر روشهای ثبت عملکرد قابل اعتنا می باشد . ازآن جا که همه چیز ثبت و ضبط نیست ، گاهی روش حافظه ای روش مفید و کارسازی خواهد بود .

-       استفاده از روش خود سنجی و همسال سنجی

معلم هر چند گاهی از دانش آموزان بخواهد عملکرد و نتایج یادگیری خود را ارزشیابی کند اساسی ترین شرایط

ضروری برای استفاده از روش خود سنجی آگاهی دانش آموز از معیار ها و ملاکهاست .

خود سنجی یعنی ارزشیابی فرد از عملکرد و فعالیتهای یادگیری خودش .

همسال سنجی یعنی ارزشیابیی دانش آموز از عملکرد و فعالیتهای یادگیری همسالانش ایجاد احساس مسئولیت بیشتر نسبت به یادگیری خود و همسالان و خود آگاهی و افزایش حس مراقبت از فرایند یادگیری از اهداف این دو روش می باشد . علاوه بر ارزشیابی فردی از فعالیتهای گروهی نیز ارزشیابی به عمل می آید .

نام محقق: بتول شهبازی

منابع و مأخذ :

تألیف دکتر محمد حسنی ،راهنمای توصیفی

 تألیف مهدی فراهانی ،مقدمه ای برارزشیابی کیفی آموخته های فراگیران مؤلفان دکتر محمدحسنی ودکتر حسین احمدی،ارزشیابی توصیفی الگوی نو در ارزشیابی تحصیلی

نقش بازخورده های مثبت افراطی در دانش آموز

باید به این نکته مهم توجه داشت که بازخوردهای مثبت افراطی هم نقش مخربی در شخصیت کودک دارد. باز خورد ها باید فرد را به تلاش بیشتر وا دارد . جملاتی مانند ،" تو همیشه موفق هستی " نوعی خوشبینی بیش از حد را به وجود می آورد که ممکن است سطح تلاش کودک را کاهش دهد . اگر قصد دارید این مفهوم را برسانید که دانش آموز نیازمند کمک در مورد خاص اشاره دارد، جملات خود را با این عبارت ها آغاز کنید :

-                  نیازمند آن است که ..........

-                  در زمینه ....... به تقویت نیاز دارد " داری"

-                  به نظر می رسد در ... مشکل دارد " داری "

باید توجه داشت که در اینجا دقیقاً به فرد گفته شود که چه کاری را باید انجام دهد. پس ، این که تنها اشاره می شود " باید تلاش بیشتری بکنی " ، مبهم و نارسا است . لذا باید به وی گفت چه تلاشی به چه میزان و چگونه ؟ برخی جملات و کلمات را نباید در بازخورد های توصیفی به کار برد

زیرا ممکن است در اعتماد به نفس دانش آموز خللی وارد کند . جملاتی مانند :

-                  نمی تواند یا نمی توانی .

-                  همیشه اشتباه می کنی .

-                  قادر نیستی یا قادر نیست .

-                  همیشه ناقص می نویسی .

و هر برچسبی که منجر به برداشت منفی از توانایها و قابلیتهای دانش آموز شود ، نباید به کار برد . به عنوان مثال فرض کنید که به دانش آموزان تکلیفی داده شده است که براساس آن دانش آموزان اطلاعاتی را درباره گیاهان دارویی فراهم کنند . هدف اصلی این تکلیف پروش مهارت جمع آوری اطلاعات است . معلم بعد از مشاهد گزارش دانش آموز به او چنین باز خورد می دهد " دختر گلم ، اطلاعات خوبی جمع آوری کرده ای می بینم توانسته ای با دقت اطلاعات مناسبی به دست آوری . گزارشت را یکبار دیگر بخوان و نقطه گزاری آن را اصلاح کن " در این باز خورد دانش آموز هم به میزان موفقیتهایش و هم به ضعف های موجود در کارش آشنامی شود .

بازخوردهای معلم از جه منابعی به دست می آید :

-     پوشه کار ، که آثار کوشش های یادگیری فرد به شکل منطقی در آن نگهداری می شود.

-     مشاهدات به عمل آمده از دانش آموزان حین فعالیت های یادگیری که احتمال دارد معلم با ابزارهایی مانند چک لیست یا ثبت رویداد آنها را نزد خود نگهداری کرده باشد .

-                  تحلیل آزمونهایی که دانش آموزان انجام داده اند مانند آزمونهای عملکردی و یا آزمونهای مداد- کاغذی (آزمون در خانه ، آزمون کتاب باز ، آزمون گروهی و ......)

-                  فعالیت ها و تکالیف

تنوع این منابع برای ارائه بازخورد به دانش آموز، به این دلیل است که دانش آموز لزوماً و منحصراً نباید از معلم بازخورد دریافت داد بلکه باید از هم کلاسی ها و والدین و حتی خودش باز خورد دریافت کند .

جملات پیشنهادی برای بازخورد به فعالیتهای دانش آموز

با این توضیحات به معلم پیشنهاد می شود برای ارائه یک بازخورد سازنده از فعالیت کودک بهتر است جملات خود را با این عبارتها آغاز کنند .

-       دختر خوبم شما موفق شده اید که .......

-       با خوشحالی زیاد می گویم که شما از عهدۀ .....

-       توانایی ات در ...... بهتر شده است .

-       کارت نسبت به قبل بهتر شده است .

-       پیدا است که برای این کار خیلی تلاش کرده ای

-       امروز از کارت لذت بردم .

-       و مانند اینها .

انواع بازخورد

1.                 غیر رسمی

2.                 رسمی

3.           جمعی یا فردی

4.           بازخورد دانش آموز به معلم

5.           بازخورد دانش آموز به همکلاسان

6.           بازخورد دانش آموز به خودش

 

غیر رسمی ، مانند صحبتهای شفاهی معلم با دانش آموزان در حین کار و فعالیت یادگیری و مشورت دانش آموز با معلم .

رسمی ، به صورت نوشتنی مانند چک لیست ، رهنمودها و توصیه های که بر آثار دانش آموز ثبت می شود .

بازخورد ، همچنین می تواند جمعی و یا فردی و نیز تکوینی و پایانی باشد. مثلاً گزارش پیشرفت ، همان باز خورد رسمی پایانی است که به صورت فردی ارائه می شود ، معلم باید اشکال گوناگون بازخورد را در جریان یاددهی – یادگیری دانش آموزان به کاربرد و باآنها یادگیری دانش آموزان را هدایت و رهبری کند . تردیدی نیست که گاهی از ناحیه دانش آموزان به معلم ازآ نها برای بهبود فعالیت های خود استفاده می کند .

بازخورد دانش آموز به همکلاسان ، همچنین دانش آموزان می توانند به همکلاسیهایشان بازخورد ، بدهند . در شکل عمیق تر ، دانش آموز به خود بازخورد می دهد که این شکل بازخورد همان "خود ارزشیابی " است . به سخن

دیگر منبع بازخوردنباید تنها معلم باشد ، بلکه باید منابع متعدد ، جریان سیالی از بازخورد را با هدف بهبود فرایند

 

یادگیری در کلاس به وجود آورند . این سخن در بردارنده توصیه مهمی به معلمان است که در حین مدیریت کلاس فرصت کافی را برای خود و شاگردانش به وجود آوردتا از جریان بازخورد ها که مستمراً رخ می دهد ، بهره کافی ببرند . در ایجاد مهارت لازم برای ارائه اینگونه بازخورد از ناحیه خود و همکلاسی ها ( خود سنجی و همسال سنجی ) ایجاد  مهارت لازم برای ارائه اینگونه بازخورد ها در دانش آموز، ضروری است . به سخن دیگر دانش آموزان باید یاد بگیرند که چگونه از این بازخورد ها استفاده کنند . در صورتی که دانش آموزان آمادگی لازم برای بهره گیری و ارائه این بازخوردها نداشته باشند ، مسائلی را برای کلاس درس ایجاد می کند. اما اگر معلم با دقت از شیوه "خودسنجی " و " همسال سنجی " " استفاده کند، مهارت "نقد خود " و منش " سعه صدر " و "پذیرش نقد " در دانش آموزان ایجاد می شود ؛ یعنی آثار جنبی

اخلاقی اینگونه ارزشیابیها در کلاس بسیار در خور توجه است . فرایند بازخورد به مثابه هسته ی اصلی فرایند یاددهی – یادگیری در کلاس درس باید چنین ویژگی هایی را داشته باشد :

الف ) پیوسته باشد ؛ یعنی دانش آموزان باید در حین فرایند یادگیری بازخورد ، دریافت دارند.

ب) سودمند باشد ؛ یعنی حاوی اطلاعاتی باشد که دانش آموز آگاه شود ، چه فعالیتی را انجام دهد تا انتظارات آموزشی را به خوبی محقق کند.

ج) منبع باز خورد متنوع باشد ؛ یعنی از منابع مختلف دریافت شود تا از منظرهای مختلف و متفاوت آثار و فعالیت دانش آموزبررسی شود .

د) توصیفی باشد ؛ یعنی برای دانش آموزان ساده و قابل فهم باشد .

بازخورد توصیفی

باز خورد ، نظر و واکنش معلم ، نسبت به وضعیت یادگیری دانش آموز است . در جریان بازخورد برای دانش

آموز مشخص می شود که در چه وضعیتی قرار دارد و چه فعالیت هایی را باید انجام دهد و چه انتظاراتی از وی می رود و چه انتظارات آموزشی اهمیت بیشتری دارد. در حقیقت باز خورد ، هسته مرکزی فرایند یاددهی – یادگیری است ؛ لذا فرایند بازخورد باید بر روی انتظارات آموزشی و فعالیت های دانش آموز متمرکز باشد و به گونه ای انجام

گیرد تا به دانش آموز کمک کند ، خطاها و اشتباهاتش را در جریان یادگیری کاهش داده ، وظایف و تکالیفش را با دقت و دانشی که کسب کرده است اطلاعاتی می دهد ، بلکه به او می گوید که چگونه مهارتها و دانش خود را ارتقا دهد . هدف معلم از فعال نمودن جریان بازخورد در حین فرایند یاددهی یادگیری این است که این فرایند را به شکل مستمر با نیازهای یادگیری دانش آموزان و انتظارات آموزشی منطبق و سازگار کند . این کار ، تدریس را واقعی تر و او را از دانش تصورات غیر واقعی درباره نیازهای دانش آموزان دور می سازد .

چکیده

بازخورد در زنجیره سنجش و ارزشیابیی توصیفی نقش  کلیدی داشته و حمایت سنجش کیفی به آن وابسته است . اهمیت وجود بازخورد به خودی خود تا حدی است که برخی وجود آن را مهمتر از ماهیت و محتوای اطلاعات بازخورد می دانند .

نوسان های موجود در فعالیت ها و یادگیری ، بازخورد های پیوسته در سمت و سوی انتظارات آموزشی قرار می

گیرد؛ به سخن دیگر بازخورد است که ارزشیابی را در خدمت یادگیری بهتر قرار می دهد . بازخورد از نتایج ارزشیابی پرونده فعالیت به یادگیرندگان ، وظیفه مهم و ضروری است این بازخورد چیزی از ارائه یک نمره به فرد و کار وی می باشد تهیه یک گزارش مختصر و مکتوب توسط مربی و شرح جنبه های قوت و ضعف کار و تهیه نیمرخی از توانایی ، خصوصیات و مهارتهای دانش آموز و مشخص ساختن اهداف و خط سیر بعدی رشد فراگیر و ادامه ی مسیر و یادگیری او همه می تواند

حاصل ارزشیابی کار و ارائه بازخورد به افراد باشد در حال حاضر این مرحله از کار از اهمیت زایدی برخوردار است .

همه اقدامات صورت گرفته توسط معلم ، فراگیر ، والدین ، دوستان و همکلاسی ها باشد . به هر حال استفاده صحیح و به جا ازبازخورد های توصیفی به ویژه نوع کتبی آن که ارتباط بین معلم و دانش آموز را بهبود می بخشد و در عین مثبت بودن به شخصیت کودکان نیز احترام می گذارد .

نام محقق: خانم اتابک زاده

منابع و مأخذ :

تألیف دکتر مهدی فراهانی ،مقدمه ای بر ارزشیابی کیفی آموخته های فراگیران

تألیف دکتر محمد حسنی ،ارزشیابی توصیفی

تألیف طاهره رستگار ،ارزشیابی در خدمت آموزش

در طرح توصیفی هم سفر یادگیری آینده سازانمان در مسیرتعلیم و تربیت باشیم 

ارزشیابی یکی از عناصر مهم و اساسی برنامه های درسی و نظام های آموزش و پرورش در جهان محسوب می شود . در عصر و فضایی که نقش معلمان از انتقال دهنده به تسهیل کردن و روشنگری تغییر یافته و فراگیر، جستجوگر ، سازنده ، خود رهبر ، خلاق و تصمیم گیرنده است . فعالیتها معمولاً به صورت تیمی و گروهی انجام گرفته و جامعه از این کودک انتظار کسب مهارتهای اجتماعی و ارتباطی و دارای منش و شخصیت عالی طلب می کند .

اندوختن معلومات و گسترش پاسخ های مشخص و توجه به محصول و نتیجه ، کم رنگ بودن نگرش و مهارتها در تدریس مسیر برای پویایی و زنده ماندن در عرصه علم در سطح جهان باید دانش را معنادار کرد .مهارتهای مفهوم سازی را آموزش داد و رابطه ها را دوباره معنا کرد . مهارتهای حل مسئله ، تفکر نقاد ، مهارتهای اجتماعی و زندگی را تبلیغ نموده و یاددادن صرف قوانین خشک و محفوظات علمی را فراموش کرد . در حین آموزش باید

ارزشیابی سوال محور ، فرایندی و تحول آفرین را که شوق به دانستن و کشف مجهولات را به ارمغان می آورد . برارزشیابی پاسخ محور ، منفعل و از پیش تعیین شده غلبه داد. در نظام تعلیم و تربیت پویا باید رویکرد های جدید را در ارزشیابی معرفی و با روی آوردن به آموزش معتبر ، ارزشیابی معتبر را ترویج کرد. در شرایط کنونی جهان گروهها ، بخش ها و انجمن های متفاوتی در صدد اصلاح این نظام برآمده و توجه خاصی به ارزشیابی رشد دهنده ، پویا و مستمر نموده اند تاریخچه نظام تعلیم و تربیت تطبیقی نشان می دهد که تحول بسیاری از کشورها از نظام ارزشیابی آغاز و به دیگر مؤلفه ها سرایت کرده است . از نکات حائز اهمیت در امر بهبود ارزشیابی توجه به حیطه نگرش و عواطف فراگیران است که باید شیوه های کاربردی در سنجش و ارزشیابی دانش آموزان را در این بعد فراهم ساخت . باید تلاش نمود تا ارزشیابی عملکرد ، استفاده از پوشه و پرونده تحصیلی و تربیتی ، مشاهده ی آگاهانه ، انجام پروژه های دانش آموزی که معلم را از

فرایند موفقیت و رشد فرد آگاه می سازد جایگزین آزمون های مداد کاغذی مرسوم گردد.

 چگونگی ارائه گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در طرح توصیفی

گزارش پیشرفت تحصیلی دانش آموز (کارنامه توصیفی ) ابزاری است که برای ارائه بازخورد نتایج تلاش و عملکرد دانش آموز و معلم در فرایند یاددهی یادگیری تنظیم می شود . این گزارش با کارنامه رایج که صرفاً نمره های دانش آموزان در آن درج می شود ، تفاوت بسیار دارد. بنابراین لازم است معلم گرامی با اجزاء و ابعاد این کارنامه و چگونگی تکمیل آن اشنا شود . با توجه به اینکه دانشمندان و متخصصان تعلم و تربیت ، شخصیت را به چهار بعد عقلانی ، اجتماعی ، عاطفی و جسمانی تقسیم می کنند و معتقدند رشد همه جانبه دانش آموز ، هنگامی رخ می دهد که همه ابعاد شخصیت او مورد توجه مراقبت قرار گیرد . لذا لازم است ابعاد گوناگون شخصیت دانش آموز در گزارش پیشرفت تحصیلی در نظر گرفته شود .

بنابراین ، گزارش پیشرفت تحصیلی شامل اجزاء و قسمتهای زیر خواهد بود :

الف ) مشخصات دانش آموزی   ب) فعالیتهای برجسته دانش آموز

ج) ویژگی های عمومی     د)عملکرد درسی

    ه) توصیه های معلم        و)تأیید و تصمیم

   د) نظر والدین

در ادامه به توضیح هر یک از قسمتهای پرداخته می شود :

مشخصات دانش آموز: در این قسمت روی جلد ، مشخصات شناسنامه ای دانش آموز درج می شود و در بالای آن در محل پیش بینی شده ، عکسی از او الصاق می شود .

فعالیتهای برجسته دانش آموز: لازم  به تذکر است که فعالیتهایی برجسته تلقی می شود که بالاتر از حد انتظار باشد از جمله فعالیتهای علمی و درسی ، حضور در تیمهای ورزشی مدرسه و یا مسئولیتهای ویژه ای که دانش آموزبه

عهده گرفته و بخوبی از عهده انجام آن برآمده است . در ضمن نیازی نیست که این بخش برای تمام دانش آموزان

تکمیل شود و تنها دانش آموزانی را شامل می شود که در زمینه فعالیت او بالاتر از حد انتظار باشد .

ویژگی های عمومی : در این بخش حیطه های عاطفی ، جسمانی و اجتماعی دانش آموزبررسی می شود . معلم باید گزارشی از وضعیت کودک در حیطه های مذکور به صورت توصیفی انجام می گیرد و معلم باید با به کارگیری عبارتهای دقیق و حساب شده تصویری از وضعیت دانش آموز ارائه دهد .

جنبه جسمانی :

بخشی از انتظارات مربوط به این حیطه دردرس تربیت بدنی آمده است .

عادتهای مطلوب جسمانی را کسب کرده است مانند رعایت وضعیت بدنی درست در موقعیتهای مختلف (نشستن ، راه رفتن ، دویدن و مانند اینها )

-       شرکت منظم در فعالیتهای بدنی

-       به نکات بهداشتی عمل می کند

-       نظافت و رسیدگی به مو و ناخن

-       استفاده از وسایل شخصی مانند : لیوان آبخوری

-  داشتن تغذیه مناسب در بین ساعات درس ، یعنی از مواد غذایی مناسب و توصیه شده استفاده کند.

*جنبه اجتماعی :

با دیگران همکاری می کنند .

-       به قوانین مدرسه عمل می کند .

-       به دیگران احترام می گذارد .

-       در بحث ها و گفتگو ها شرکت می کند .

* جنبه عاطفی :

یکی از جنبه های مهم و حساس شخصیت کودک ، جنبه عاطفی است که علاوه بر پیچیدگی زیاد، تأثیر مهمی در سایر جنبه ها دارد . برای ایجاد رشد در این جنبه ، معلم فعالیتهای خود را در زمینه : ایجاد علاقه در دانش اموزان

به موضوعات ، فعالیتها و امور خاص و رفع مشکلات عاطفی دانش آموز ، متوجه می سازد . معلم سعی خواهد کرد فعالیتهایی ترتیب دهد که علاقه دانش اموزان به موضوعات ، درسی مختلف و فعالیتهای آموزشی افزایش

یابد . همچنین از فعالیتهایی که سبب بی علاقگی آنها در این زمینه ها می شود اجتناب خواهد کرد .

عملکرد درسی

در این بخش به عملکرد درسی دانش آموز بر اساس اطلاعات جمع آوری شده در فرآیند یاددهی – یادگیری ارزشیابی می شود . تفاوت اساسی این قسمت ، با کارنامه رایج در آن این است که اولاً مقیاس رتبه ای ( به جای مقیاس فاصله ای 0-20) به کار برده می شود . ثانیاً انتظار است در هر یک از مواد درسی به تفکیک مورد ارزشیابی قرار می گیرد .

نکته قابل تذکر این است که در مرحله داوری ، معلم باید نشانه های تحقق انتظارات را در شواهد جمع آوری شده ، جستجو کند به عنوان مثال هنگامی که معلم می خواهددرباره ی زیبا نوشتن دانش آموز داوری کند . باید

نشانه هایی زیبا نوشتن را در داشته باشد و با توجه به این نشانه ها ، شواهد را بررسی کند . یا درباره دقت دانش آموز در مشاهده ، می تواند بر اساس ثبت مشاهده هایی که داشته است ، قضاوت کند و یا اینکه بر اساس گزارش هایی که در بخش علوم پوشه کار قرار دارد ، داروی کند .

بنابراین گزارش پیشرفت ، زمانی تکمیل می شود که اطلاعات لازم فراهم شده باشد . با توجه به عدم تأکید این طرح بر محدودیت ارزشیابی پایانی ( امتحانات نوبت اول و دوم ) تحلیل عملکرد دانش آموز در دو نوبت براساس تحلیل اطلاعات ثبت شده از آغاز سال تحصیلی تا هنگام ارائه گزارش می باشد . یعنی معلم بر اساس اطلاعات موجود در پوشه کار ، مشاهدات ثبت شده و آزمونهایی که در طول مدت نوبت اول و یا نوبت دوم ( از اول سال تا پایان سال ) جمع آوری کرده است . درباره ی دانش آموز داوری می نماید .

مقیاس ها

همانگونه که قبلاً بیان شد ، مقیاس در طرح ارزشیابی توصیفی به صورت رتبه ای تدوین شده است در این بخش بنا به ضرورت ، توضیح و تشریح مقیاس مورد استفاده در ارزیابی از عملکرد تحصیلی را مورد  توجه قرار می دهیم مقیاس و تعریف آنها به قرار زیر است .

در حد انتظار : در شرایطی که دانش آموز در حد توقعات معمول ، انتظارات مورد نظر را در خود محقق کرده باشد

، این رتبه به وی تعلق می گیرد . به عبارت دیگر باید در بررسی و مشاهدات به عمل آمده فاقد اشتباه باشد یا حداقل اشتباه و خطا ( حداکثر 2 یا 3 مورد ) در عملکرد و آثار وی دیده شود .

نزدیک به انتظار : در شرایطی که کم و بیش ضعفهای در عملکرد دانش آموز دیده می شود و در برخی از نشانه های مورد انتظار ، ضعفی از خود نشان می دهد ؛ یعنی معلم در حین مشاهدات و بررسی های خود از آثار

عملکرد دانش آموز ، اغلب اوقات خطاهای بیش از سه مورد مشاهده کرده است .

نیاز به تلاش بیشتر : این رتبه در شریطی که ضعفهای جدی در عملکرد دانش آموز مشاهده شود به او داده می شود ، یعنی اگر در بررسی مشاهداتی که از عملکرد فرد به عمل آمده است ، اشتباهات مکرر و زیاد دیده شود ، این رتبه به وی تعلق می گیرد همچنین این مطلب باید معلم روشن شود که او حداقل به نیمی از انتظارات و اهداف دست نیافته است . معلم نباید در حین فرآیند یادگیری و در طول سال ، معلم به صورت توصیفی به دانش آموزان از این مقیاس هااستفاده کند . در طول سال ، معلم به صورت

توصیفی به دانش آموزان بازخورد می دهد و نیازی به این مقیاس هانیست .

توصیه های معلم :

از آنجا که ممکن است که در فرایند پیشرفت کودک ، نقاط ضعفی دیده شود ، معلم باید بعد از شناخت دقیق مشکل ، به منظور رفع یا بهبود آن ، برنامه ها و فعالیتهایی پیشنهاد

کند مانند تکالیف ویژه ای که دانش آموز باید انجام دهد و یا پیشنهاد مراجعه به پزشک یا مواردی از این قبیل اما عکس این مسئله ممکن است دانش آموزی در زمینه ای استعداد بالایی داشته باشد مانند نقاشی یا هر فعالیت دیگر که معلم با شناخت استعداد او در هر زمینه ، خانواده را آگاه کرده تا به استعداد این دانش آموز در آن زمینه توجه شود .   

 

ارزشیابی توصیفی طرحی نوین در نظام ارزشیابی دوره ابتدایی

نارضایتی از نظام ارزشیابی سنتی ، در جهان گسترش یافته است و بسیاری از کشورها به باز نگری نظام ارزشیابی تحصیلی خود دست زده اند . دانشمندان این حوزه نیز در یکی دو دهه قبل الگوهای ارزشیابی جدیدی

را در محافل علمی طرح کرده اند که می توان به ارزشیابی پویا ، ارزشیابی اصیل ، ارزشیابی عمل کردی و پوشه ای اشاره کرد . در واقع ارزشیابی کیفی نام الگوی بدیلی است که در مقابل الگوی سنتی قرار دارد . در این

گونه ارزشیابی معلم ، ارزشیابی را در خدمت یادگیری قرار می دهد و دانش آموزان خود را در طول سالهای تحصیلی به طور پیوسته با استفاده از روشهای فرایندی و عملکردی و همچنین ابزارهایی مانند پوشه کار ، سیاهه رفتار ، آزمونها و تکالیف درسی ، برگ ثبت مشاهدات و فعالیتهای داخل و خارج از کلاس اعم از فردی و گروهی مورد ارزشیابی قرار می دهد و ارزشیابی  او به گونه ای است که به یادگیری بهتر می انجامد خلاصه این که ارزشیابی به صورت کیفی موجب می شود تا معلم خود را همسفر یادگیری دانش آموز بداند و با آنها در مسیر حرکت کرده و دوش به دوش هم در یادگیری پیش روند و مسافر کوچک ما با خاطری آسوده به سفر خود ادامه دهد.

ارائه چند پیشنهاد کاربردی (جهت ارائه بهتر ارزشیابی کیفی در کلاس )

1.ارائه بازخورد ها به صورت توصیفی باشد ، یعنی برای دانش آموزان ساده و قابل فهم باشد و جنبه هدایت کننده برای دانش آموز داشته باشد .

2.با توجه به نگهداری کارهای انجام شده دانش آموزان در پوشه هر چند ماه یکبار از اولیاء دعوت شود که پوشه کار فرزندان خود را مشاهده سپس نظریه خود را نوشته و امضاء نمایند .

3.در کلاس از طرح تشوق های فردی و گروهی استفاده شود .

4.یکی از عوامل مؤثر در اجرای موفقیت آمیز طرح ارزشیابی کیفی ، توجیه والدین دانش آموز است برای توجیه آنها در آغاز سال تحصیلی جلسات توجیهی برگزار شود .

5.جهت بالابردن سطح علمی دانش اموزان آنها را با کتابهای غیر درسی تشویق نمایید .

6.چون پایه و اساس کار در این طرح بصورت تیمی می باشد ، از همان روزهای اول سال تحصیلی ، دانش آموزان را بصورت گروهی کنار هم قرار دهید .

ارائه چند پیشنهاد ( جهت گسترش ارزشیابی کیفی در مدارس )

1- برای همه مدیران و معلمان دوره های آموزشی ضمن خدمت و کلاس های توجیهی درباره هدف ، اهمیت ، اثرات و شیوه های ارزشیابی مستمر برگزار شود .

2- نشریات رشد ، تفاوت مفهومی بین ارزشیابی مستمر و امتحانات مکرر را برای فرهنگیان تبین کنند .

3- مدیران محترم مدرسه ها بر عملکرد معلمان در انجام ارزشیابی های مستمر نظارت کنند و نتیجه آن را در ارزشیابی آنان دخالت دهند .

فرم چک لیست گروهی

درس:             موضوع :           پایه :         زمان :

بارم بندی: درحد انتظار    نزدیک به انتظار     نیاز به تلاش

         

                        نام و نام خانوادگی

نشانگر هدفهای آموزشی

گروه:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادداشت معلم :

         

                        نام و نام خانوادگی

نشانگر هدفهای آموزشی

گروه:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادداشت معلم :

برگ ارزشیابی محتوای پوشه کار

مواد و آثار

نوبت اول

نوبت دوم

نظر والدین نوبت اول

نوشتن

 

 

 

خوشنویسی زیبا نویسی

 

 

 

فعالیت عملی درس علوم

 

 

 

آثار ابتکاری

 

 

 

فعالیت های هنری

خلاقیت

 

 

 

جذابیت

 

 

 

استفاده از ابزار

 

 

 

بیان ایده ها

 

 

 

وسایل کارش را به موقع تحویل می دهد

 

 

 

هنگام قرار دادن وسایل در پوشه همکاری می کند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ردیف هایی که محتوای آن مشخص نشده است در صورت نیاز توسط معلم مشخص گردد.

نظر والدین نوبت دوم :

نام محقق: خانم حکیمه شجاع تنگستانی

منبع و مأخذ:

تألیف دکتر محمدحسنی ،راهنمای ارزشیابی توصیفی

+ نوشته شده در  سه شنبه هجدهم فروردین 1388ساعت 12:12  توسط مسعود آتشی | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
راه زندگی از مدرسه می گذرد و هدف مدرسه‌، تربیت برای فرداست نه برای امروز همچنان که احساس موفّقیّت امروز ، رمز موفّقیّت های فرداست .

پیوندهای روزانه
توه ، تئوكا ، سروش
تعلیم و تربیت (شکراله صالحی)
دبستان دخترانه قیام(خانم محمدی)
دبستان مقصودی ورزنه( بوجاری)
قلم دانش آموز
دبستان شهیدجاوید
زندگی من(سحر)
آموزش ابتدایی (جعفری داراب)
دانش آموزان کلاس اولی من(فلاحی بوشهر)
پایه دوم ابتدایی -خانم رسولی دیر
یادداشت های یک معلم-شیما
عشق معلمی- گراوند
گروه آموزشی دشتستان
آب آبی دریا آبی-خانم دشتی
معلم ابتدایی(افشین)
انجمن ناشنوایان(شریعت احمدی)
ویست آوا - خوانسار
معلم توانا- سیدمحسن محمدی
بار امانت آسمان
ابتدایی(،نوروزی - کهریزک)
بچه های کلاس اولی من(فریده)
پیک آموزشی(لطفی - زرین شهر)
دفتر بابام(هادی-رشت)
آموزش ابتدایی(فیاض پور-مشهد)
بابا آب داد(موسوی-کنگان)
کاریکلماتور(سهراب گل هاشم)
آموزشگاه بدر(ویدا محمدی)
وکام 2(رامین مرادی-کرمانشاه)
آموزش ابتدایی شهرستان دشتی
پایه دوم ابتدایی( کشور کویت - مریم معظمی)
معلم نامه
آموزگاران (حیدر کاکاوند)
سپاس معلم
بزرگترین وبلاگ جهان شناسی
علوم تجربی (سراج زاده)
سایتهای آموزشی(احمد محمدنژاد)
اشعار سید محمدرضاهاشمی زاده
بانك اطلاعات آموزش پرورش ايران
مشاوره تحصیلی (حامد حیدری)
سازمان سنجش
گوگل
یاهو
روش تدریس (بابک اسماعیلی)
کودکان پیش دبستانی
مجلات رشد
صدای معلم صدای شماست
آموزش ابتدایی زیر بنای آموزش وپرورش
آموزش نیوز
گروه درسی دوم (آسیابی)
آموزگار (اصغرآمالی) ملکان
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
آبان 1393
شهریور 1392
تیر 1392
مهر 1389
تیر 1389
خرداد 1389
اردیبهشت 1389
فروردین 1389
اسفند 1388
دی 1388
آذر 1388
آبان 1388
مهر 1388
شهریور 1388
مرداد 1388
تیر 1388
اردیبهشت 1388
فروردین 1388
اسفند 1387
بهمن 1387
دی 1387
آذر 1387
آبان 1387
آرشیو موضوعی
چرا شاد نیستیم؟
اگر قره‌قاج نبود
برقراری رابطه انسانی با کودک
مفاهیم نقاشی کو دکان
نکات دستوری بخوانیم وبنویسیم پنجم
تاریخچه زمین
پیشنهاد به مدیران آموزشگاهها
عنوان : طرح درس بخوانيم دوم
طرح درس فارسی پنجم
مهارت های زندگی
خلاقیت در کودکان
عصبانیت
رازهای دست دادن
نامه ابراهام لينكلن به آموزگار فرزندش
شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس های دوم
شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس اوّل
خاطره
كتاب علوم تجربی پایه اول دبستان (پنج فصل دوم)
به نظر شمادختران با هوش ترند یا پسران
در مورد کرم خاکی بیشتر بدانیم
اضطراب امتحان
سروده هایی ار آقای عسکر نجفی مدرس بخوانیم وبنویسیم
عوامل مؤثر بر بدخطی دانش آموزان ابتدایی
كتاب علوم تجربی پایه اول دبستان (پنج فصل آ ول)
عکس های گردهمایی معلمین راهنما دیماه 87
گرما چیست؟
بازخوردهای توصیفی
تنفس (عباس جوکار از شیراز)
ارزشیابی توصیفی
مومیایی چیست؟
اصولی که در طرح درس نویسی باید رعایت شود
نشانه های امیدواری
شماره تماس معلمين راهنمااستان بوشهر
عکس های دانش آموزانم
معلول پر تلاش
فعالیت های بخوانیم در کتاب فارسی چهارم و پنجم
تاريخچه تکامل پرچم ايران
ويژگيهاي مدرسه خوب
ارزشيابي چيست و چند نوع است؟
14 طرح انشای آموزشی
14طرح و روش املای آموزشی برای کلاس اول ابتدایی
تقسيم بندي موجودات زنده
استفاده انسان از باكتريها
بیشتر بدانیم
بیماری ها
مسابقه
تاریخچه هندسه
عددپی و تخت جمشید
روان شناسی رنگ ها
آموزشگاه رازی برازجان
عجایب هفثگانه
معنی سین های سفره نوروز
جه کسی پنی سیلین را شناخت؟
واحد تومان از کجا آمده است؟
سرگذشت باغ ارم شیراز
روان شناسی امضاء
الفبای معلمی در مدارس
پیوندها
پایگاه اطلاع رسانی وزارت کشور
روزنامه کیهان
واحد مرکزی خبر
روزنامه جام جم
سایت بازدم
فیش حقوق فرهنگیان
وزارت آموزش و پرورش
سازمان آموزش و پرورش بوشهر
مدیریت آموزش و پرورش دشتستان
هفته نامه اتحاد جنوب
سایت ایسنا
سایت سوک
سایت ارم نیوز
سایت تابناک
سایت استانداری بوشهر
دفتر آموزش و خلاقیت پیش دبستانی و ابتدایی
خبر گزاری فارس
لغت نامه دهخدا
صندوق ذخیره فرهنگیان
سایت: شیعه نیوز
جستجو گر تصویر
گالری عکس
شهر برازجان
شهرداری برازجان
فرماندار دشتستان
دفتر امام جمعه برازجان
اداره ثبت احوال دشتستان
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

تقویم اخبار